گردن استخوان ران (فمور) در قسمت بالایی و نزدیک به مفصل لگن قرار دارد. این ناحیه باریک و استوانهای شکل، سر استخوان ران (که کروی است و درون حفره لگن قرار میگیرد) را به تنه اصلی و بلند استخوان ران متصل میکند. موقعیت خاص و زاویهدار گردن ران، نقش حیاتی در دامنه حرکتی وسیع مفصل ران و توانایی تحمل وزن بدن دارد.
اگر در مورد مفصل ران، آسیبهای آن و درمانهای تخصصی مانند تعویض مفصل لگن سوالاتی دارید، مشاوره با یک جراح لگن در مشهد مانند دکتر عبدالرضا افشاریان میتواند راهگشای شما باشد.
آناتومی استخوان ران: بزرگ ترین و قوی ترین استخوان بدن
استخوان ران یا فمور، بلندترین، حجیمترین و قویترین استخوان در بدن انسان است. این استخوان به سه بخش اصلی تقسیم میشود:
- انتهای بالایی (پروگزیمال): بخشی است که در مفصل ران شرکت میکند و شامل سر، گردن، و برجستگیهای بزرگ و کوچک ران (تروکانترها) است.
- تنه (شَفت): بخش لولهای و مرکزی استخوان.
- انتهای پایینی (دیستال): در مفصل زانو شرکت میکند.
سر استخوان ران (گوی مفصل ران)
سر استخوان ران همان بخش کروی شکلی است که در حفره کاسهایشکل لگن (استابولوم) قرار میگیرد و مفصل ران را تشکیل میدهد. این ناحیه پوشیده از غضروف است و به دلیل شکل گوی و کاسهای، امکان حرکت در جهات مختلف را فراهم میکند.
موقعیت دقیق گردن استخوان ران
گردن استخوان ران، رابط بین سر کروی و تنه استخوان است. این ناحیه با زاویهای حدود ۱۲۵ تا ۱۳۵ درجه نسبت به تنه استخوان قرار گرفته است (این زاویه در افراد بالغ ممکن است کمی متفاوت باشد). این زاویه اهمیت بالینی فوقالعادهای دارد:
- افزایش دامنه حرکتی: این زاویه به مفصل ران کمک میکند تا حرکت بیشتری داشته باشد.
- انتقال نیرو: گردن استخوان ران به شکلی طراحی شده است که نیروهای وزن و فشار را از مفصل لگن به تنه استخوان منتقل کند.
به دلیل باریک بودن و تحمل فشار زیاد، گردن استخوان ران یکی از نقاط مستعد شکستگی، به ویژه در افراد مسن، است.
شاید این مقاله هم برات جالب باشد: ساختار استخوان ران چگونه است؟
اهمیت بالینی گردن استخوان ران
درک دقیق موقعیت و عملکرد گردن استخوان ران، از دیدگاه پزشکی بسیار حائز اهمیت است:
۱. شکستگی گردن استخوان ران
شکستگی در این ناحیه یکی از شایعترین و جدیترین شکستگیها، به خصوص در سالمندان مبتلا به پوکی استخوان، محسوب میشود. این شکستگی میتواند جریان خون حیاتی به سر استخوان ران را مختل کرده و عوارضی جدی مانند نکروز (مرگ بافت استخوانی) ایجاد کند. درمان شکستگی گردن ران اغلب نیازمند جراحی است و بر اساس نوع شکستگی و وضعیت بیمار، ممکن است شامل جااندازی و فیکس کردن با پیچ و پلاک یا تعویض مفصل ران باشد.
۲. کوکسا وارا و کوکسا والگا
همانطور که اشاره شد، زاویه بین گردن و تنه استخوان ران در افراد بالغ به طور معمول حدود ۱۲۵ درجه است.
- کوکسا والگا (Coxa Valga) : اگر این زاویه بیشتر از حد نرمال باشد، به آن کوکسا والگا گفته میشود.
- کوکسا وارا : (Coxa Vara) اگر این زاویه کمتر از حد نرمال باشد، به آن کوکسا وارا گفته میشود. هر دوی این ناهنجاریهای زاویهای میتوانند باعث اختلال در عملکرد طبیعی راه رفتن و افزایش احتمال آرتروز مفصل ران در درازمدت شوند و ممکن است نیاز به اصلاح جراحی داشته باشند.
۳. محل اتصال کپسول مفصلی
کپسول مفصلی که دور تا دور مفصل ران را میپوشاند، در پایین به نزدیکی گردن استخوان ران متصل میشود. این کپسول حاوی مایع سینوویال است که برای روانکاری و تغذیه غضروف حیاتی است. آسیب به این کپسول میتواند پایداری و سلامت مفصل را تحت تاثیر قرار دهد.
چه زمانی باید به جراح لگن مراجعه کنیم؟
اگرچه گردن استخوان ران یک ساختار قوی است، اما آسیبپذیری آن در برابر برخی شرایط و حوادث، مراجعه به یک متخصص را ضروری میسازد. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، به یک جراح لگن و ران مراجعه کنید:
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه لگن: به خصوص پس از زمین خوردن یا ضربه، که میتواند نشانهای از شکستگی گردن ران باشد.
- ناتوانی در تحمل وزن و راه رفتن: اگر نمیتوانید پای خود را روی زمین بگذارید یا وزن بدنتان را تحمل کنید.
- درد مزمن و پیشرونده لگن: که به دلیل آرتروز (ساییدگی مفصل) ایجاد شده و با استراحت بهبود نمییابد.
- محدودیت حرکتی شدید: کاهش قابل توجه در توانایی خم کردن، چرخاندن یا باز کردن پا.
متخصص ارتوپدی و جراح لگن، با معاینات بالینی و استفاده از روشهای تصویربرداری مانند رادیوگرافی (عکسبرداری ساده)، سیتی اسکن و در صورت لزوم امآرآی، میتواند تشخیص دقیق داده و بهترین روش درمانی را برای آسیبهای گردن و مفصل ران پیشنهاد دهد.
دکتر عبدالرضا افشاریان جراح لگن در مشهد
دکتر افشاریان، متخصص برجسته ارتوپدی و جراحی استخوان و مفاصل در مشهد، با سابقه درخشان در جراحیهای پیچیده لگن و ران، از جمله تعویض کامل مفصل لگن و درمان شکستگیهای دشوار این ناحیه، فعالیت میکنند.
ایشان دوره تکمیلی فوق تخصصی آسیبهای ورزشی و تعویض مفصل را در کشور کانادا گذراندهاند و با بهرهگیری از جدیدترین تکنیکها و دانش روز دنیا، در ارائه درمانهای استاندارد و کمتهاجمی به بیماران شهر مشهد و سایر شهرها شناخته شدهاند.
تخصص و تجربه ایشان در جراحیهای اصلاحی، بازسازی لگن و تعویض مفصل، ایشان را به یکی از بهترین گزینهها برای افرادی تبدیل کرده است که به دنبال یک جراح لگن در مشهد هستند تا با اطمینان کامل، مشکلات مربوط به مفصل ران و گردن استخوان ران خود را درمان کنند.
