بد جوش خوردنMalunion) ) شکستگی تنه استخوان به این معناست که قطعات شکسته استخوان، در یک موقعیت غیر طبیعی (مانند زاویهدار، چرخیده یا کوتاه شده) به یکدیگر متصل شده و جوش خوردهاند. این وضعیت میتواند باعث درد، محدودیت حرکتی، تغییر شکل ظاهری اندام و در نهایت، ساییدگی زودرس مفاصل مجاور شود.
شکستن استخوان یکی از شایعترین آسیبهای ارتوپدی است، اما آنچه اهمیت دارد، نحوه ترمیم آن است. در حالت ایدهآل، استخوان در موقعیت آناتومیک صحیح خود جوش میخورد؛ اما گاهی اوقات، به دلایلی که در ادامه شرح داده میشوند، فرآیند ترمیم دچار اختلال شده و یکی از دو مشکل اصلی پیش میآید: بد جوش خوردن یا جوش نخوردن .
بدجوشخوردگی یک مشکل مهم و قابلپیگیری پزشکی است که باید توسط متخصص ارتوپدی یا جراح زانو در مشهد تشخیص داده و درمان شود .در این مطلب، به طور خاص به مشکل بد جوش خوردن، به ویژه در تنه استخوانهای بلند مانند استخوان ران (فمور) یا ساق پا (درشت نی) میپردازیم.
تفاوت اساسی: جوش نخوردن(Nonunion) و بد جوش خوردن (Malunion)
برای فهم بهتر موضوع، باید تفاوت این دو اصطلاح مهم ارتوپدی را بدانیم:
جوش نخوردن : زمانی رخ میدهد که فرآیند ترمیم و جوش خوردن استخوان کاملاً متوقف شده و پس از گذشت یک دوره طولانی (معمولاً 6 تا 9 ماه)، هیچ پل استخوانی بین قطعات شکسته شکل نگرفته باشد.
بد جوش خوردن : زمانی اتفاق میافتد که استخوان جوش خورده است، اما این جوش خوردن در یک وضعیت ناهنجار و غیر تراز (کج، زاویهدار، کوتاه یا چرخیده) صورت گرفته است.
بد جوش خوردن، هرچند که دردسرهای جوش نخوردن را ندارد، اما در طولانی مدت میتواند اثرات مخربی روی مفاصل و عملکرد حرکتی فرد بگذارد.
علت اصلی بد جوش خوردن شکستگی تنه استخوان چیست؟
چرا با وجود تلاشهای پزشکی، ممکن است یک شکستگی به صورت ناهنجار جوش بخورد؟ دلایل متعددی در این زمینه دخیل هستند:
۱. عدم جااندازی و تثبیت صحیح اولیه
- جابهجایی اولیه: اگر قطعات استخوان در همان ساعات ابتدایی به درستی در کنار هم قرار نگیرند و جااندازی دقیق انجام نشود، استخوان در همان حالت کج جوش میخورد.
- تثبیت ناکافی: اگر روشهای گچگیری، آتلبندی یا جراحی (پلاک و پیچ) نتوانند قطعات را به اندازه کافی محکم و ثابت نگه دارند، حرکتهای کوچک در محل شکستگی میتواند منجر به تغییر شکل در حین جوش خوردن شود.
۲. ماهیت و شدت شکستگی
- شکستگیهای خرد شده : در این نوع شکستگیها که استخوان به چند قطعه کوچکتر خرد شده است، دستیابی به تراز دقیق قطعات بسیار دشوارتر است.
- شکستگیهای باز : به دلیل آسیب بیشتر به بافتهای نرم اطراف، احتمال عفونت و اختلال در خونرسانی (که هر دو بر روند ترمیم تأثیر میگذارند) افزایش مییابد.
۳. عوامل مرتبط با بیمار
- عدم همکاری بیمار: برداشتن زودتر از موعد گچ، راه رفتن و فشار آوردن به اندام در دوره ممنوعه یا رعایت نکردن دستورات پزشک.
بیماریهای زمینهای: دیابت کنترل نشده، پوکی استخوان شدید و سوءتغذیه میتوانند کیفیت استخوان و فرآیند ترمیم را کاهش دهند
بد جوش خوردن چه عوارض و پیامدهایی دارد؟
بد جوش خوردن تنها یک مسئله ظاهری نیست، بلکه میتواند مشکلات جدی و کاربردی برای فرد ایجاد کند:
- درد مزمن و تغییر شکل: کجی یا زاویهدار بودن استخوان میتواند باعث کشش نامناسب عضلات، تاندونها و رباطها و در نتیجه درد در اندام آسیب دیده شود.
- اختلال در راه رفتن و حرکت: کوتاهی یا چرخش اندام (مانند پا) باعث لنگیدن فرد، اختلال در الگوی راه رفتن و فشار غیرطبیعی به سایر مفاصل میشود.
- آرتروز زودرس مفاصل مجاور: شاید مهمترین و خطرناکترین پیامد بد جوش خوردن، آسیب به مفاصل کناری باشد. برای مثال، بد جوش خوردن استخوان ساق پا (درشت نی) میتواند باعث توزیع نامناسب وزن و فشار بیش از حد به مفصل زانو یا مچ پا شده و در نهایت منجر به تخریب غضروف و آرتروز زودرس در این مفاصل شود.
درمان بد جوش خوردن شکستگی
درمان بد جوش خوردن به شدت ناهنجاری، سن بیمار و علائم او بستگی دارد.
۱. درمان غیر جراحی (در موارد خفیف)
در صورتی که ناهنجاری کم باشد و فرد بتواند با آن کنار بیاید یا عوارض جدی در مفاصل مجاور ایجاد نکرده باشد، ممکن است از فیزیوتراپی، کفشهای طبی یا کفیهای مخصوص برای اصلاح جزئی ناهنجاری در راه رفتن استفاده شود.
۲. جراحی استئوتومی اصلاحی (در موارد شدید)
تنها راهکار قطعی برای بد جوش خوردنهای شدید و علامتدار، جراحی است. این جراحی، استئوتومی اصلاحی نامیده میشود.
روش کار: در این جراحی، پزشک استخوان را در محل جوش خورده قبلی یا نزدیک آن، عمداً دوباره میشکند (برش میدهد).
سپس، قطعات شکسته را در وضعیت آناتومیک (تراز و صحیح) قرار میدهد و با استفاده از ابزارآلات ارتوپدی (مانند پلاک، پیچ یا فیکساتورهای خارجی) آنها را مجددا و این بار به درستی ثابت میکند تا استخوان در موقعیت جدید و صحیح جوش بخورد.
این جراحی، به دلیل دقت بالا در اندازهگیری زاویهها و بازگرداندن تراز اندام، نیاز به تجربه و تخصص بالایی در جراحی ارتوپدی دارد.
معرفی دکتر عبدالرضا افشاریان، فوق تخصص جراحی زانو و آسیبهای ورزشی
دکتر عبدالرضا افشاریان، فوق تخصص ارتوپدی و جراحی زانو در مشهد هستند که خدمات تخصصی در زمینه تشخیص و درمان انواع پیچیدگیهای ارتوپدی، از جمله عوارض شکستگیها مانند جوش نخوردن و بد جوش خوردن استخوانها را ارائه میدهند.
تخصص ایشان در جراحیهای اصلاحی، بهویژه استئوتومیهای زانو و اندام تحتانی، برای رفع ناهنجاریهایی که منجر به آرتروز زودرس مفصل زانو میشوند، باعث شده تا بیماران زیادی که با مشکل بد جوش خوردن استخوانهای پا و تبعات آن مواجه هستند، برای درمان به ایشان مراجعه کنند.
شما میتوانید برای دریافت مشاوره و بررسی دقیق وضعیت خود با تیم درمانی ایشان در ارتباط باشید.
