در حال حاضر، درمان استاندارد و طلایی برای اکثر شکستگیهای تنه ران در بالغین استفاده از روش جراحی تثبیت داخلی با میله داخل مغزی است. این روش به دلیل مزایایی مانند حفظ خونرسانی به استخوان، ایجاد ثبات کافی و امکان حرکت زودرس بیمار، بر سایر روشها ارجحیت دارد.
با این حال، بسته به نوع شکستگی و شرایط بیمار، روشهای دیگری چون پلاکگذاری نیز ممکن است توسط جراح لگن در مشهد یا هر متخصص ارتوپدی دیگری در نظر گرفته شود. هدف اصلی تمام این روشها، بازگرداندن محور طبیعی ران و تثبیت محکم شکستگی برای جوش خوردن کامل است.
شکستگی تنه ران چیست و چرا جراحی ضروری است؟
استخوان ران (فمور)، بلندترین و قویترین استخوان بدن انسان است که وزن بدن را تحمل میکند و نقشی حیاتی در راه رفتن و حرکت ایفا میکند. تنه ران یا دیافیز، قسمت بلند و میانی این استخوان است. شکستگی در این ناحیه معمولاً در اثر ضربههای شدید مانند تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع، یا در افراد مسنتر، افتادنهای سادهتر در زمینه پوکی استخوان رخ میدهد.
به دلیل نیروی عضلانی و وزن بدن، شکستگیهای تنه ران به ندرت با گچگیری یا روشهای غیرجراحی بهبود مییابند. این شکستگیها معمولاً ناپایدار هستند و نیاز به جراحی اورژانسی یا زودهنگام دارند تا از عوارض جدی مانند:
- کوتاهی اندام
- زاویهدار جوش خوردن استخوان
- عدم جوش خوردن
- صدمه به عروق و اعصاب اصلی اطراف ران
جلوگیری شود. بنابراین، جراحی تنها راه برای بازگرداندن آناتومی و عملکرد طبیعی اندام است.
روشهای اصلی جراحی شکستگی تنه ران در بالغین
هدف اصلی از تمامی روشهای جراحی، جا انداختن دقیق استخوانهای شکسته و تثبیت آنها به قدری محکم است که بیمار بتواند به زودی حرکت را آغاز کند، بدون آنکه خطر جابهجایی یا خارج شدن از ثبات وجود داشته باشد.
۱. میلهگذاری داخل مغزی – استاندارد طلایی درمان
این روش رایجترین، موفقترین و پرکاربردترین روش درمانی است.
نحوه انجام:
- جااندازی : ابتدا قطعات شکسته استخوان با استفاده از میزهای مخصوص و تصویربرداری همزمان (فلوروسکوپی) در امتداد طبیعی خود قرار داده میشوند.
- وارد کردن میله: یک میله فلزی بلند، توخالی و با استحکام بالا (معمولاً از جنس تیتانیوم یا فولاد ضدزنگ) از طریق سوراخی که در بالا (نزدیک لگن) یا پایین (نزدیک زانو) ایجاد میشود، وارد کانال مغز استخوان ران میگردد.
- قفلگذاری : در دو انتهای میله (بالا و پایین) پیچهایی به صورت عرضی در استخوان و میله وارد میشوند. این پیچها که به آنها “پیچهای قفلکننده” میگویند، میله را محکم در جای خود قفل کرده و از چرخش یا کوتاه و بلند شدن استخوان جلوگیری میکنند.
مزایای کلیدی:
- حداقل تهاجم: برشهای کوچکتری نسبت به پلاکگذاری دارد.
- تثبیت بیولوژیک: میله در داخل استخوان قرار میگیرد و خونرسانی اطراف استخوان را کمتر مختل میکند.
- تحمل وزن زودرس: به دلیل ثبات محوری بالا، بیمار اغلب میتواند زودتر از سایر روشها شروع به تحمل وزن کند.
۲. پلاکگذاری و پیچ
در حالی که IM Nailing روش ارجح است، در موارد خاصی از پلاکگذاری استفاده میشود.
موارد استفاده:
- شکستگیهای باز پیچیده: جایی که وضعیت پوست و بافت نرم اجازه استفاده از میله داخل مغزی را نمیدهد.
- شکستگیهای نزدیک به مفصل (متافیز): اگر شکستگی بسیار نزدیک به مفصل ران یا زانو باشد، گاهی استفاده از میله داخل مغزی امکان قفلگذاری مناسب را نمیدهد.
- عدم جوشخوردگی : در درمان شکستگیهای قدیمی که جوش نخوردهاند، گاهی از پلاکهای قوی به همراه پیوند استخوان استفاده میشود.
- استفاده از پلاکهای قفلشونده : این پلاکهای مدرن، ثبات بالایی را ایجاد میکنند و فشار کمتری به خونرسانی استخوان وارد میکنند.
ملاحظات خاص در جراحی تنه ران (جراح لگن در مشهد)
یک جراح لگن در مشهد یا متخصص ارتوپدی با تجربه، در حین برنامهریزی برای جراحی، عوامل متعددی را در نظر میگیرد تا بهترین نتیجه را برای بیمار رقم بزند:
۱. شرایط عمومی بیمار:
سن، میزان پوکی استخوان، وجود بیماریهای زمینهای (مانند دیابت یا بیماریهای قلبی) و مصرف داروهایی چون آسپرین یا وارفارین، همگی در تصمیمگیری برای زمانبندی جراحی و نوع بیهوشی تأثیرگذارند.
۲. نوع شکستگی:
- محل شکستگی: در قسمت بالایی، میانی یا پایینی تنه ران.
- میزان خردشدگی : شکستگیهای خرد شده نیاز به تثبیت قویتری دارند.
- شکستگی باز یا بسته: شکستگیهای باز (که پوست پاره شده و استخوان بیرون زده است) خطر عفونت بالاتری دارند و اغلب نیاز به دبریدمان (پاکسازی بافتهای آلوده) فوری دارند.
۳. پیوند استخوان:
در شکستگیهای خردشده شدید یا موارد عدم جوش خوردن، ممکن است نیاز به استفاده از پیوند استخوان(Bone Grafting) باشد. این پیوند میتواند از بدن خود بیمار (معمولاً از لگن) یا از بانک استخوان تأمین شود و به تحریک فرآیند جوش خوردن کمک کند.
دوران نقاهت و اقدامات پس از جراحی
عمل جراحی تنها قدم اول در روند درمان است. موفقیت نهایی به شدت به همکاری بیمار در دوران پس از عمل بستگی دارد.
۱. مدیریت درد:
کنترل درد پس از جراحی بسیار حیاتی است تا بیمار بتواند راحتتر حرکت خود را آغاز کند. داروهای مسکن مناسب توسط جراح تجویز خواهد شد.
۲. فیزیوتراپی (توانبخشی):
فیزیوتراپی مهمترین بخش پس از جراحی است. بلافاصله پس از جراحی، بیمار با کمک فیزیوتراپیست شروع به تمرینات دامنه حرکتی مفصل زانو و ران میکند. هدف این تمرینات عبارتند از:
- تقویت عضلات اطراف ران
- جلوگیری از خشکی مفاصل
- آموزش نحوه راه رفتن با ابزارهای کمکی (عصا یا واکر)
۳. تحمل وزن:
تصمیمگیری در مورد زمان تحمل وزن روی پای آسیبدیده، بر عهده جراح ارتوپدی است. این زمان به عوامل زیر بستگی دارد:
- نوع شکستگی و میزان خردشدگی.
- میزان ثبات تثبیت جراحی شده (میله یا پلاک).
- نشانههای رادیوگرافیک جوش خوردن استخوان.
در روش میلهگذاری داخل مغزی، اغلب به بیمار اجازه داده میشود که تحمل وزن نسبی را زودتر آغاز کند، اما برای شکستگیهای پیچیدهتر، تحمل وزن کامل ممکن است تا ماهها به تعویق بیفتد.
آشنایی با دکتر عبدالرضا افشاریان
دکتر عبدالرضا افشاریان یکی از پزشکان و متخصصان مجرب و شناختهشده در حوزه ارتوپدی در شهر مشهد هستند. ایشان با تمرکز بر درمان شکستگیها، بهویژه شکستگیهای پیچیده اندام تحتانی و مفصل لگن، خدمات تخصصی و باکیفیتی را به بیماران ارائه میدهند.
تعهد دکتر افشاریان به استفاده از بهروزترین تکنیکهای جراحی، از جمله روشهای نوین میلهگذاری داخل مغزی و پلاکگذاری قفلشونده، برای تضمین بهترین نتیجه درمانی و بازگشت سریعتر بیماران به زندگی روزمره، از ویژگیهای بارز فعالیت ایشان به شمار میرود. افرادی که به دنبال یک جراح لگن در مشهد با سابقه درخشان هستند، میتوانند با اطمینان خاطر به ایشان مراجعه نمایند.
