اگر فرزند شما مبتلا به دررفتگی مادرزادی مفصل ران است، مهمترین و فوریترین نکتهای که باید بدانید این است: بله، درمان دررفتگی مادرزادی لگن در کودکان باید در اسرع وقت و بدون تاخیر آغاز شود. تأخیر در درمان این بیماری میتواند منجر به عواقب جبرانناپذیری شود که زندگی آینده کودک شما را تحت تأثیر قرار میدهد.
هرچه درمان زودتر (به خصوص در ماههای اولیه زندگی) شروع شود، شانس موفقیت درمان، غیر تهاجمی بودن روشها و دستیابی به یک مفصل لگن کاملا طبیعی، به طرز چشمگیری افزایش مییابد.
برای کسب بهترین نتیجه، مشورت با یک جراح لگن در مشهد یا شهر محل زندگیتان که تخصص و تجربه کافی در کودکان دارد، یک ضرورت حیاتی است.
دررفتگی مادرزادی لگن چیست و چرا زمان اهمیت دارد؟
دررفتگی مادرزادی مفصل ران یا دیسپلازی تکاملی مفصل ران وضعیتی است که در آن سر استخوان ران و حفره لگن (استابولوم) به درستی با یکدیگر هماهنگ و منطبق نیستند. این عدم انطباق ممکن است از یک سستی خفیف در مفصل تا دررفتگی کامل متغیر باشد.
اهمیت زمان در طلاییترین دوران رشد:
استخوانها، غضروفها و رباطهای مفصل ران کودک در دوران نوزادی و شیرخوارگی، بیشترین انعطافپذیری و قدرت ترمیم را دارند. به همین دلیل:
- قبل از 6 ماهگی: درمان اغلب با روشهای ساده و غیرجراحی مانند استفاده از کمربند یا بریسهای مخصوص انجام میشود که به سادگی سر استخوان ران را در جای مناسب قرار داده و استابولوم را وادار به تکامل صحیح میکند.
- بعد از 6 تا 18 ماهگی: با افزایش سن و شروع راهرفتن، استخوانها سفتتر شده و مفصل شکل نامناسب خود را تثبیت میکند. در این مرحله، احتمال نیاز به جااندازی بسته تحت بیهوشی و گچگیری یا حتی جراحیهای باز به شدت افزایش مییابد.
- بعد از 2 سالگی و بیشتر: دررفتگی جا نیفتاده میتواند منجر به مشکلات جدی مانند کوتاهی پا، لنگیدن واضح، آسیب به غضروفها و در نهایت آرتروز زودرس و شدید در دوران جوانی شود.
شاید این مقاله هم برات جالب باشد: درمان دررفتگی مادرزادی لگن در کودک تا ۶ ماه
عواقب تاخیر در درمان دررفتگی مادرزادی لگن
عدم درمان بهموقع و صحیح DDH میتواند زنجیرهای از مشکلات ارتوپدی و حرکتی را برای کودک در سالهای آتی به دنبال داشته باشد:
1. لنگیدن و راه رفتن غیرطبیعی
تاخیر در درمان باعث میشود مفصل ران به طور کامل تشکیل نشود و مفصل کاذب (نئو مفصل) ایجاد گردد. این امر منجر به لنگیدن مشخص در راه رفتن (معروف به لنگیدن ترندلنبورگ) میشود که نه تنها ظاهر ناخوشایندی دارد، بلکه فشار زیادی بر مفاصل دیگر مانند زانو و ستون فقرات وارد میکند.
2. آرتروز زودرس و درد مزمن
مهمترین عارضه بلندمدت، ساییدگی و تخریب زودرس مفصل ران است. اگر سر استخوان ران به طور کامل در حفره لگن قرار نگیرد، توزیع نیروها در مفصل غیرطبیعی خواهد بود. این عدم توزیع صحیح، منجر به فرسایش غضروف مفصلی و ایجاد آرتروز (استئوآرتریت) شدید در سنین پایین (مثلاً 20 تا 30 سالگی) میشود که در نهایت نیاز به جراحیهای پیچیدهتر مانند تعویض مفصل ران را ایجاب میکند.
3. کوتاهی پا
دررفتگی کامل لگن باعث میشود که پای آسیبدیده کوتاهتر از پای سالم باشد. این کوتاهی، علاوه بر مشکل حرکتی، میتواند باعث انحراف ستون فقرات (اسکولیوز) در سنین بالاتر شود.
4. نیاز به جراحیهای پیچیده و تهاجمی
درمان دررفتگی مادرزادی در نوزادی اغلب شامل بستن بریس است؛ در حالی که درمان تاخیری، نیاز به عملهای جراحی بزرگتر شامل برش استخوان (استئوتومی) برای اصلاح زاویه و شکلدهی به حفره لگن را ضروری میسازد که دوران نقاهت طولانیتری دارند و تهاجمیتر هستند.
تشخیص به موقع در رفتگی مادرزادی لگن
خوشبختانه، یک بیماری قابل تشخیص و در صورت اقدام به موقع، کاملا قابل درمان است.
غربالگری در نوزادی
غربالگری دررفتگی لگن در بدو تولد و معاینات دورهای توسط متخصص اطفال یا ارتوپد، از اهمیت حیاتی برخوردار است. جراح لگن در مشهد و سایر شهرها همواره بر انجام معاینات بالینی خاص در روزهای اول تولد تاکید دارند.
سونوگرافی و رادیوگرافی
- سونوگرافی: بهترین ابزار تشخیصی قبل از 4 تا 6 ماهگی است، زمانی که استخوان سر استخوان ران هنوز غضروفی است و در اشعه ایکس دیده نمیشود.
- رادیوگرافی (عکس اشعه ایکس): بعد از 4 تا 6 ماهگی که مراکز استخوانی شدن در سر استخوان ران ظاهر میشوند، عکس رادیولوژی برای ارزیابی دقیقتر و پیگیری درمان، مورد استفاده قرار میگیرد.
- والدین هوشیار: اگر متوجه علائمی چون محدودیت در باز شدن رانها، چینهای پوستی نامتقارن در ران یا باسن، یا صدای کلیک از مفصل ران نوزاد شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
درباره دکتر عبدالرضا افشاریان، جراح لگن و تعویض مفصل
دکتر عبدالرضا افشاریان، جراح لگن در مشهد، یکی از متخصصین برجسته در زمینه جراحی ارتوپدی کودکان و بزرگسالان هستند. ایشان با سابقه طولانی در تشخیص و درمان انواع پیچیده دررفتگیهای مادرزادی لگن در نوزادان، کودکان و همچنین اصلاح عوارض ناشی از آن در بزرگسالان (نیاز به تعویض مفصل لگن)، توانستهاند با بهکارگیری تکنیکهای نوین جراحی، نتایج درمانی موفقیتآمیزی را برای بیماران به ارمغان آورند.
تمرکز ایشان بر استفاده از روشهای کمتهاجمی در صورت امکان و همچنین بازسازی دقیق آناتومیک در جراحیهای ترمیمی و تعویض مفصل لگن، ایشان را به یک مرجع معتبر در شرق کشور تبدیل کرده است.
سخن پایانی
دررفتگی مادرزادی لگن، اگرچه یک نگرانی جدی برای والدین است، اما نباید به یک کابوس تبدیل شود. با تشخیص زودهنگام و شروع درمان سریع، اغلب کودکان مبتلا به DDH میتوانند یک زندگی کاملاً عادی و بدون محدودیت داشته باشند. کلید موفقیت، درک این نکته است که «زمان» در درمان این بیماری، یک عامل حیاتی و غیرقابل بازگشت است. در اولین فرصت برای ارزیابی و شروع درمان تخصصی با یک جراح لگن در مشهد مشورت کنید تا بهترین نتیجه درمانی برای فرزند دلبند شما رقم بخورد.
