بخش ۱ — مقدمه، تعریف، آناتومی، علتها و عوامل خطر
مقدمه
انگشت ماشهای یا Stenosing Tenosynovitis یکی از شایعترین مشکلات دست است؛ مشکلی که بسیاری از مردم ابتدا ساده از کنار آن میگذرند اما وقتی انگشت هنگام باز شدن با صدای «تق» رها میشود، یا در حالت خم شده گیر میکند، تازه متوجه میشوند موضوع جدیتر از یک درد سادهٔ عضلانی است.
بسیاری از بیماران میگویند:
«صبحها وقتی بیدار میشوم انگشتم صاف نمیشود، باید با دست دیگرم کمک کنم.»
یا:
«انگشتم قفل میکند، بعد یهو میپرد.»
این مشکل هم در خانمها دیده میشود، هم در آقایان؛ هم در خانهدارها، هم در کارگران، هم در رانندگان، هم در افرادی که فقط زیاد با موبایل کار میکنند. و نکته مهمتر اینکه اگر درمان نشود، میتواند کارهای روزمره مثل نوشتن، رانندگی، تایپ کردن، کارهای فنی، آرایشگری، خیاطی، یا حتی گرفتن یک لیوان آب را دردناک و سخت کند.
هدف این مقاله این است که با زبانی کاملاً ساده، و با توضیح تمام اصطلاحات پزشکی، بهطور کامل و مرحله به مرحله توضیح بدهیم که:
- انگشت ماشهای چیست؟
- چرا به وجود میآید؟
- چه کسانی بیشتر در معرض آن هستند؟
- چه علائمی دارد؟
- و درمانهای اولیه و قطعی آن کدام است؟
────────────────────────────
شاید این مقاله هم برات جالب باشد: درمان بیماری تونل مچ دست
انگشت ماشهای چیست؟
انگشت ماشهای زمانی رخ میدهد که تاندون خمکنندهٔ انگشت — یعنی همان بندی که باعث میشود انگشت خم شود — هنگام حرکت از داخل یک تونل کوچک عبور میکند و در اثر التهاب و تنگ شدن تونل، گیر میکند و روان نمیلغزد.
برای توضیح بهتر باید اجزای اصلی را بشناسیم:
۱. تاندون (Tendon) چیست؟
تاندون شبیه یک نوار سفیدرنگ و محکم است که عضله را به استخوان وصل میکند.
در انگشتان دو نوع تاندون اصلی داریم:
- تاندون خمکننده (برای خم شدن انگشت)
- تاندون بازکننده (برای صاف شدن انگشت)
در انگشت ماشهای، مشکل در تاندون خمکننده رخ میدهد.
۲. غلاف تاندون (Tendon Sheath)
غلاف یک لولهٔ نازک و لغزنده است که تاندون داخل آن حرکت میکند.
این غلاف مثل یک تونل است که اصطکاک را کم میکند.
۳. پولی (Pulley) چیست؟
پولیها حلقههای کوچکی از بافت محکم فیبری هستند که روی غلاف تاندون قرار گرفتهاند و اجازه نمیدهند تاندون مسیرش را گم کند.
مثل حلقههای نگهدارندهٔ کابل برق.
پولی A1
پولی A1 مهمترین پولی در ایجاد انگشت ماشهای است.
این پولی در قسمت کف دست، ابتدای انگشت قرار دارد.
مکانیزم ایجاد بیماری
وقتی پولی A1 به دلایل مختلف ملتهب یا تنگ شود:
- تاندون موقع خم و راست کردن به سختی عبور میکند.
- یک برجستگی کوچک (گره تاندونی) در مسیر گیر میافتد.
- بیمار حس میکند انگشت «قفل» شده یا «میپرد».
این پدیده مثل ماشهٔ تفنگ است که گیر میکند و با یک ضربه ناگهانی آزاد میشود.
به همین دلیل اسم آن را «انگشت ماشهای» گذاشتهاند.
────────────────────────────
آناتومی ساده برای درک بهتر (سطح دیپلم)
برای اینکه موضوع کاملاً روشن شود، تصور کنید:
- تاندون مثل یک طناب است.
- غلاف مثل یک لولهٔ پلاستیکی دور طناب.
- پولیها مثل حلقههایی هستند که روی این لوله قرار گرفتهاند.
در حالت طبیعی:
تاندون درون غلاف مثل نخ روغنکاریشده، کاملاً نرم و بدون گیر حرکت میکند.
اما در انگشت ماشهای:
- غلاف ورم میکند.
- پولی A1 تنگ میشود.
- تاندون ضخیمتر از قبل میشود.
نتیجه؟
تاندون گیر میکند؛
همانطور که طناب ضخیمشده در یک سوراخ کوچک گیر میافتد.
────────────────────────────
شاید این مقاله هم برات جالب باشد: بیماری تونل مچ دست چیست؟
علتهای ایجاد انگشت ماشهای: چرا این مشکل به وجود میآید؟
بیماری معمولاً یک علت واحد ندارد؛ بلکه مجموعهای از عوامل ایجادکننده است.
ما این علل را به چند گروه تقسیم میکنیم:
گروه اول: حرکات تکراری و استفادهٔ بیش از حد از دستها
کارهایی که باعث استفادهٔ مکرر از انگشتان میشوند مهمترین علت این بیماری هستند.
شغلهای پرخطر:
- تایپیستها
- رانندگان
- معلمان
- خیاطها و گلدوزها
- نجارها و تعمیرکاران
- کسانی که ابزارهای دستی (انبردست، پیچگوشتی، چکش) زیاد استفاده میکنند
- آرایشگران
- کارگران بستهبندی کارخانهها
عادتهای روزمره:
- استفادهٔ زیاد از موبایل
- گرفتن گوشی با یک انگشت
- اسکرول زیاد با انگشت شست
- استفادهٔ طولانی از لپتاپ بدون استراحت
- کارهای تکراری خانه مثل پوست گرفتن میوهها
وقتی این حرکات زیاد تکرار شوند، غلاف تاندون سفت و ضخیم میشود و زمینه را برای گیر کردن فراهم میکند.
گروه دوم: التهاب غلاف تاندون
به التهاب غلاف تاندون در پزشکی تِنوسینوویت، Tenosynovitis میگویند.
این التهاب میتواند دلایل مختلفی داشته باشد:
- ضربه
- فعالیت زیاد
- عفونتهای موضعی خفیف
- بیماریهای سیستمیک
وقتی غلاف ملتهب میشود، مثل این است که داخل یک لوله نایلونی را از داخل ضخیم کنیم؛ طناب دیگر راحت عبور نمیکند.
گروه سوم: بیماریهای زمینهای
برخی بیماریها احتمال بروز انگشت ماشهای را بسیار بالا میبرند:
۱. دیابت
بزرگترین عامل خطر.
در بیماران دیابتی:
- غلاف تاندون ضخیمتر میشود
- التهاب دیرتر خوب میشود
- احتمال برگشت بیماری بیشتر است
- تزریق تأثیر کمتری دارد
این گروه از بیماران بیشترین آمار در کلینیکها را دارند.
- آرتریت روماتوئید (رماتیسم مفصلی)
یک بیماری خودایمنی که التهاب مفصل و تاندونها را ایجاد میکند.
- کمکاری یا پرکاری تیروئید
تغییرات هورمونی روی بافتها تأثیر میگذارد.
- بیماریهای کلیوی و کمآبی مزمن بدن
باعث تغییر کیفیت بافتها میشود.
- نقرس
افزایش اسیداوریک میتواند باعث التهاب اطراف تاندونها شود.
گروه چهارم: ضربهها و آسیبهای کوچک دست
گاهی یک ضربه کوچک مانند:
- گیر کردن انگشت بین در
- افتادن جسم روی دست
- فشار شدید هنگام بلند کردن بار
- زمین خوردن روی کف دست
باعث التهاب غلاف و شروع روند بیماری میشود.
گروه پنجم: تغییرات هورمونی (بهویژه در زنان)
خانمها از سن ۴۰ سالگی به بعد بیشتر دچار این مشکل میشوند.
همچنین پس از یائسگی، به دلیل تغییرات هورمونی و کاهش کیفیت بافتها، شیوع بالاتر میرود.
گروه ششم: عوامل ارثی و ژنتیک
در برخی خانوادهها این بیماری شایعتر است.
هنوز ژن دقیق شناخته نشده، ولی مطالعات نشان میدهد که:
- کیفیت بافت
- ضخامت تاندون
- استعداد التهاب
میتواند ارثی باشد.
گروه هفتم: وضعیتهای مکانیکی و ساختاری دست
برخی افراد بهصورت طبیعی:
- تاندون ضخیمتری دارند
- پولی A1 تنگتر است
- یا غلاف سفتتری دارند
این افراد زودتر دچار این مشکل میشوند.
طبق نظر دکتر افشاریان، جراح و متخصص ارتوپدی:
«بسیاری از بیمارانی که با انگشت ماشهای مراجعه میکنند تصور میکنند این مشکل از مفصل یا استخوان است، در صورتی که ارتباط اصلی با تاندون و غلاف آن است. تشخیص زودهنگام باعث میشود درمان سادهتر، سریعتر و مؤثرتر انجام شود.»
این جمله یک نکتهٔ کلیدی را روشن میکند:
هرچه بیمار دیرتر مراجعه کند، التهاب و تنگی بیشتر میشود و درمان سختتر خواهد شد.
عوامل خطر مهم (Risk Factors) — چه کسانی بیشتر در معرض هستند؟
برای جمعبندی علتها، این گروهها بیشترین احتمال ابتلا را دارند:
۱. افراد دیابتی
۳ تا ۶ برابر جمعیت عادی.
۲. زنان بالای ۴۰ سال
بهویژه پس از یائسگی.
۳. کسانی که کارهای تکراری انجام میدهند
از کار فنی تا تایپ و آرایشگری و خیاطی.
۴. استفادهٔ زیاد از موبایل
بهخصوص استفاده زیاد از انگشت شست.
۵. ضربهخوردهها
افرادی که گذشتهٔ ضربه یا فشار شدید بر دست داشتهاند.
۶. بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی
به علت التهاب همیشگی.
۷. سابقهٔ خانوادگی (ژنتیک)
استعداد ارثی نقش دارد.
۸. بیماریهای هورمونی (تیروئید)
کمکاری و پرکاری تیروئید هر دو دیده شدهاند.
۹. نقرس و بیماریهای کلیوی
به دلیل التهابهای مکرر.
۱۰. مشاغل سخت و سنگین
نجارها، کارگران باربری، موتورسوارها.
─────────────────────────
بخش ۲ — علائم، تشخیص، مراحل شدت و درمانهای غیرجراحی
پس از شناخت کامل تعریف و علتها در بخش قبلی، اکنون نوبت آن است که بررسی کنیم انگشت ماشهای چه شکلی ظاهر میشود، چگونه تشخیص داده میشود، چگونه شدت آن را دستهبندی میکنیم، و چه درمانهایی قبل از جراحی وجود دارد.
────────────────────────────
۱. علائم انگشت ماشهای — از خفیف تا شدید
علائم این بیماری میتواند بسیار آرام شروع شود و بهتدریج بدتر شود. بیمار ممکن است ابتدا فقط کمی درد حس کند اما پس از چند هفته درگیر قفل شدن انگشت شود. مهمترین علائم عبارتاند از:
۱. درد در کف دست
این درد معمولاً در ناحیه پایهٔ انگشت، همان نقطهای که پولی A1 قرار دارد، احساس میشود.
- درد با فشار بیشتر میشود
- هنگام دست دادن، گرفتن فرمان یا گرفتن لیوان شدیدتر میشود
- صبحها بدتر است
۲. گیر کردن یا قفل شدن انگشت
بارزترین علامت است.
بیمار میگوید: «انگشتم گیر میکند، بعد با یک تق آزاد میشود.»
گاهی بیمار مجبور است با دست دیگر انگشتش را صاف کند.
۳. صدا یا احساس “تق”
این صدا در اثر عبور ناگهانی گرهٔ تاندونی از داخل پولی تنگشده ایجاد میشود.
احساس میشود چیزی پرش میکند.
۴. برجستگی کوچک در کف دست
این برجستگی همان گره تاندونی است که در محل التهاب ایجاد میشود.
با لمس میتوان آن را حس کرد.
۵. سفتی صبحگاهی
صبحها انگشت خشک، دردناک و مقاوم به خم و راست شدن است.
با گرم شدن دست، علائم کمی کم میشود.
۶. محدودیت حرکت
در مراحل شدید، انگشت کاملاً خم میماند و صاف نمیشود یا برعکس.
۷. درد تیرکشنده به انگشت یا دست
در برخی بیماران درد به بالای انگشت یا حتی مچ تیر میکشد، اما این درد معمولاً به اندازهٔ درد مفاصل واقعی عمیق نیست.
────────────────────────────
۲. یافتههای معاینه پزشک
پزشک هنگام معاینه موارد زیر را بررسی میکند:
۱. لمس پولی A1
وقتی پزشک روی محل شروع انگشت در کف دست فشار میدهد:
- درد ایجاد میشود
- برجستگی حس میشود
- گاهی قفل شدن بازسازی میشود
۲. حرکت انگشت
پزشک انگشت بیمار را خم و صاف میکند:
- گیر کردن
- پرش
- تغییر مسیر تاندون
کاملاً قابل حس است.
۳. بررسی حرکت فعال
وقتی بیمار خودش انگشت را حرکت میدهد، شدت گیر کردن بهتر مشخص میشود.
۴. بررسی مفاصل
پزشک مطمئن میشود مشکل از مفصل نیست؛ چون بسیاری از بیماران قبل از مراجعه فکر میکنند «مفصل انگشتم خراب شده».
۵. بررسی بیماریهای همراه
بویژه دیابت، کمکاری یا پرکاری تیروئید، روماتیسم مفصلی.
شاید این مقاله هم برات جالب باشد: چرا با جراحی عصب بهبودی ندارم؟
این مرحله برای انتخاب روش درمان بسیار مهم است.
────────────────────────────
۳. تشخیص افتراقی — بیماریهایی که ممکن است شبیه انگشت ماشهای باشند
گاهی برخی بیماریها علائم مشابه ایجاد میکنند. پزشک باید این موارد را از هم جدا کند:
۱. آرتروز مفاصل انگشت (سایش غضروف)
درد بیشتر در مفصل است نه در محل پولی.
صدای تق، یک پرش مکانیکی نیست بلکه ناشی از سایش مفصل است.
۲. سندرم دکوئروَن
این بیماری در مچ دست و مخصوص انگشت شست است، نه انگشتان دیگر.
۳. کیست گانگلیون
یک برجستگی زیرپوستی در مچ یا دست که گاهی درد ایجاد میکند اما قفل شدن ندارد.
۴. آسیب تاندونی قدیمی
گاهی تاندون سابیده شده یا زخمی شده، اما گیرکردن مشخص ندارد.
۵. پارگیهای کوچک تاندون
بهندرت، اما در ورزشکاران دیده میشود.
تشخیص درست همیشه ساده است، زیرا انگشت ماشهای با علامت قفل شدن و گره تاندونی قابل تشخیص است.
────────────────────────────
۴. مراحل شدت بیماری (Classification)
پزشکان انگشت ماشهای را به ۴ سطح تقسیم میکنند که بیمار بر اساس علائم در یکی از آنها قرار میگیرد:
مرحله ۱: درد بدون قفل شدن
فقط درد کف دست و کمی حساسیت وجود دارد.
قفل شدن واقعی دیده نمیشود.
مرحله ۲: قفل شدن گهگاهی
انگشت گاهی گیر میکند اما بیمار خودش میتواند آن را صاف کند.
مرحله ۳: قفل شدن واقعی با پرش
انگشت هنگام باز شدن «میپرد».
صدای تق هم شنیده میشود.
معمولاً صبحها شدیدتر است.
مرحله ۴: گیر کردن کامل
انگشت در حالت خم یا صاف گیر میکند و بیمار باید با دست دیگر آن را باز کند.
گاهی حتی با دست دیگر هم سخت باز میشود.
این مرحله معمولاً نیاز به درمان قطعی (جراحی) دارد.
────────────────────────────
۵. درمانهای غیرجراحی — هدف چیست؟
هدف درمانهای اولیه این است که:
- التهاب غلاف تاندون کاهش پیدا کند
- پولی A1 نرمتر شود
- تاندون راحتتر حرکت کند
- قفل شدن کمتر شود
این درمانها در مرحلههای ۱ و ۲ بهترین نتیجه را دارند.
────────────────────────────
۶. استراحت و اصلاح فعالیتها
نخستین و مهمترین درمان، کاهش حرکات تکراری است.
کارهایی که باید کمتر شوند:
- تایپ زیاد
- گرفتن موبایل طولانیمدت
- اسکرول کردن زیاد با شست
- رانندگی طولانی بدون استراحت
- کارهای فنی مثل پیچگوشتی، قیچی و انبردست
- کارهای ساختمانی
- گرفتن مداوم فرمان موتورسیکلت
چرا این کار ضروری است؟
چون پولی A1 در اثر تکرار حرکت، ملتهب میشود.
با توقف فشار، تورم کم میشود و جا برای عبور تاندون بازتر میشود.
────────────────────────────
۷. کمپرس گرم — بهترین روش خانگی
گرما باعث:
- افزایش جریان خون
- کاهش خشکی
- نرم شدن غلاف
- روانتر شدن حرکت تاندون
میشود.
روش صحیح:
- ۱۰ دقیقه
- ۲ یا ۳ بار در روز
- حرکات آرام بعد از گرما انجام شود
────────────────────────────
۸. حرکات کششی ملایم
این حرکات کمک میکنند پولی A1 نرم شود.
حرکت ۱: خم و راست کردن آرام
روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ بار
بدون فشار
فقط حرکت ملایم
حرکت ۲: کشش تاندون خمکننده
- انگشت را آرام به سمت صاف شدن بکشید
- ۵ ثانیه نگه دارید
- روزی ۵–۱۰ بار
حرکت ۳: بازکردن دست مثل بادبزن
با باز کردن کامل انگشتان، غلاف تاندون کشیده میشود.
────────────────────────────
۹. اسپلینت (Splint) — وسیلهٔ بسیار مؤثر
اسپلینت یک وسیله کوچک پلاستیکی یا فلزی است که انگشت را در حالت ثابت نگه میدارد.
مزایا:
- جلوگیری از خم شدن
- کاهش تماس تاندون با پولی ملتهب
- کاهش درد
- جلوگیری از قفل شدن
- فرصت برای ترمیم غلاف
روش استفاده:
- معمولاً شب تا صبح
- در موارد شدید: ۲۴ ساعته به مدت ۲ تا ۳ هفته
- برای انگشت شست، اسپلینت اختصاصی وجود دارد
میزان موفقیت:
در مراحل ابتدایی بسیار عالی است (۶۰–۷۰٪ بهبود).
────────────────────────────
۱۰. دارودرمانی — چه داروهایی کمک میکنند؟
داروهای ضدالتهاب خوراکی (NSAIDs):
- ایبوپروفن
- ناپروکسن
- سلکوکسیب
این داروها التهاب را کم میکنند اما علت اصلی یعنی تنگی پولی A1 را برطرف نمیکنند.
ژلها و پمادها:
- ژل دیکلوفناک
- پیروکسیکام
اثر سطحی دارند.
نکته:
داروها بهتنهایی درمان قطعی نیستند ولی کمککننده هستند.
────────────────────────────
۱۱. فیزیوتراپی — چه روشهایی مفید هستند؟
متخصص فیزیوتراپی گاهی از این روشها استفاده میکند:
- اولتراسوند تراپی برای کاهش التهاب
- لیزرتراپی کمتوان برای کاهش درد
- ماساژ عمیق غلاف تاندون
- گرمادرمانی کنترلشده
فیزیوتراپی بهترین نتیجه را وقتی میدهد که همراه با اسپلینت و کاهش فعالیت باشد.
────────────────────────────
۱۲. تزریق — مؤثرترین درمان غیرجراحی
تزریق کورتیکواستروئید در محل پولی A1 یکی از مؤثرترین درمانها است.
چرا تزریق مؤثر است؟
چون التهاب را مستقیماً در همان محل کاهش میدهد و تاندون دوباره روان میشود.
موارد مناسب برای تزریق:
- مرحلههای ۲ و ۳
- درد زیاد
- گیر کردن مکرر
- بیمارانی که نمیخواهند فعلاً جراحی کنند
درصد موفقیت:
- افراد بدون دیابت: ۷۰ تا ۹۰٪
- افراد دیابتی: ۴۰ تا ۵۰٪
مدت اثر:
- معمولاً نتایج طی ۳ تا ۷ روز ظاهر میشود
- گاهی تا یک ماه طول میکشد
چند تزریق مجاز است؟
- معمولاً یک تزریق کافی است
- تزریق دوم فقط با فاصله ۴ تا ۶ هفته
- تزریق سوم معمولاً توصیه نمیشود
درد تزریق:
کوتاه و قابلتحمل است.
────────────────────────────
۱۳. طبق نظر دکتر افشاریان، جراح و متخصص ارتوپدی:
«بسیاری از بیماران زمانی مراجعه میکنند که انگشتشان مدتها درگیر بوده و تاندون ضخیم شده است. در این موارد احتمال اینکه درمانهای ساده جواب بدهند کمتر است. اگر بیمار در همان ماههای اول مراجعه کند، معمولاً با یک تزریق یا حتی درمانهای ساده مشکل کاملاً برطرف میشود.»
این جمله یک نکتهٔ بسیار طلایی را مشخص میکند:
تاخیر در درمان باعث سفتی تاندون، ضخیم شدن غلاف، و کم شدن اثر درمانهای ساده میشود.
────────────────────────────
۱۴. آیا درمانهای غیرجراحی همیشه جواب میدهند؟
در مراحل ۱ و ۲:
درمانهای ساده غالباً مؤثرند.
در مرحله ۳:
تزریق معمولاً لازم است و موفقیت بالاست.
در مرحله ۴:
بیشتر بیماران نیاز به جراحی دارند؛ چون تاندون در گره سفت میشود و راه عبور آن تقریباً بسته است.
────────────────────────────
بخش ۳ — جراحی، مراقبتها، پیشگیری و جمعبندی نهایی
در دو بخش قبلی بهطور کامل با تعریف، علتها، آناتومی، علائم، مراحل شدت و درمانهای غیرجراحی آشنا شدیم. اکنون نوبت آن است که درمان قطعی و دائمی انگشت ماشهای و همچنین مراقبتها و راههای جلوگیری از برگشت بیماری را بررسی کنیم.
────────────────────────────
۱. جراحی انگشت ماشهای: بهترین و قطعیترین درمان در موارد شدید
وقتی بیماری وارد مرحله ۳ شدید یا مرحله ۴ شده باشد، یعنی:
- انگشت دائماً قفل میکند
- در حالت خم گیر میماند
- بیمار چند ماه درد و التهاب داشته
- تزریق و درمانهای ساده جواب نداده
در این شرایط، جراحی بهترین انتخاب است.
جراحی یکی از سادهترین عملهای دست محسوب میشود و معمولاً در کمتر از ۱۰ دقیقه انجام میشود، اما اثر آن بسیار بزرگ است و انگشت بلافاصله بعد از عمل آزاد میشود.
────────────────────────────
۲. هدف جراحی چیست؟
هدف فقط یک چیز است:
آزاد کردن پولی A1
یعنی همان حلقهای که دور غلاف تاندون تنگ شده است و اجازه حرکت روان را نمیدهد.
وقتی این پولی باز شود:
- تاندون آزادانه حرکت میکند
- صدای تق از بین میرود
- گیر کردن کاملاً متوقف میشود
- درد بهسرعت کاهش مییابد
────────────────────────────
۳. روشهای جراحی — باز و بسته
جراحی انگشت ماشهای به دو روش انجام میشود:
روش اول: جراحی باز (Open Release)
شایعترین، استانداردترین و موفقترین روش.
چگونه انجام میشود؟
- بیحسی موضعی در کف دست
- یک برش کوچک (حدود ۱ سانتیمتر)
- مشاهده مستقیم پولی A1
- بریدن پولی و آزادسازی تاندون
- بررسی حرکت انگشت در همان لحظه
- بستن برش با یک یا دو بخیه
مزایا
- قابل کنترل و بسیار دقیق
- مشاهده مستقیم پولی
- مناسب برای موارد پیچیده، دیابتیها، و کسانی که گره تاندونی سفت دارند
درصد موفقیت:
۹۵ تا ۹۸ درصد
روش دوم: روش بسته با سوزن (Percutaneous Release)
در این روش، بدون برش و با یک سوزن نوکتیز پولی A1 قطع میشود.
چگونه انجام میشود؟
- بیحسی موضعی
- ورود سوزن مخصوص
- بریدن پولی از بیرون
- بدون بخیه
- بهبود سریع
مزایا
- بدون برش
- بدون بخیه
- بازگشت سریع به کار
- درد کمتر
معایب
- برای انگشتان خاصی مناسبتر است
- در بیماران دیابتی و موارد شدید بهتر است روش باز انجام شود
- نیاز به تجربهٔ بسیار زیاد جراح دارد
درصد موفقیت:
۹۰ تا ۹۵ درصد
────────────────────────────
۴. چه زمانی جراحی توصیه میشود؟
معمولاً در این موارد:
✔ گیر کردن دائمی
✔ درد شدید و طولانیمدت
✔ اختلال در کارهای روزمره
✔ عدم پاسخ به دو ماه درمان ساده
✔ عدم پاسخ به تزریق
✔ دیابت کنترلنشده با علائم شدید
جراحی بر خلاف تصور بسیاری از بیماران، بسیار ساده، سریع و کمخطر است.
────────────────────────────
۵. مدت زمان جراحی، بیهوشی و درد پس از عمل
مدت جراحی:
۵ تا ۱۰ دقیقه
نوع بیحسی:
فقط بیحسی موضعی (بیمار هوشیار است)
محل انجام:
- کلینیک
- درمانگاه
- اتاق عمل سرپایی
درد بعد از عمل:
معمولاً بسیار کم است و با مسکن ساده کنترل میشود.
────────────────────────────
۶. مراقبتهای بعد از جراحی — بسیار مهم
مراقبت صحیح باعث میشود نتیجه جراحی عالی باشد و چسبندگی ایجاد نشود.
۱. حرکت دادن انگشت همان روز جراحی
بسیار مهم است.
بیمار باید همان ساعت اول بعد از جراحی، انگشت را خم و راست کند.
چرا؟
چون تاندون باید حرکت کند تا چسبندگی ایجاد نشود.
۲. تعویض پانسمان
- ۴۸ ساعت بعد از عمل
- خشک نگه داشتن محل
- پانسمان ساده
۳. مراقبت از زخم
اگر بخیه داشته باشد:
- کشیدن بخیه بعد از ۱۰ تا ۱۴ روز
- استفاده از پماد آنتیبیوتیک (اگر جراح تجویز کند)
۴. جلوگیری از فشار شدید
برای ۲ تا ۳ هفته:
- اجسام سنگین بلند نشود
- کارهای سنگین خانه انجام نشود
- رانندگی طولانی کمتر انجام شود
۵. کمپرس گرم بعد از ۴۸ ساعت
باعث:
- کاهش خشکی
- افزایش خونرسانی
- کاهش درد
۶. ماساژ ملایم روی زخم
پس از بهبود اولیه (معمولاً ۷ تا ۱۰ روز بعد از عمل)، ماساژ ملایم توصیه میشود.
۷. بازگشت به کار
اغلب افراد ظرف ۲ تا ۴ روز به کار سبک برمیگردند.
کارهای سنگین نیازمند ۲ هفته زمان است.
────────────────────────────
۷. نتایج جراحی — آیا برگشت دارد؟
درصد موفقیت:
۹۵ تا ۹۸ درصد
احتمال برگشت:
بسیار کم
ولی در شرایط زیر کمی افزایش مییابد:
- دیابت کنترلنشده
- روماتیسم مفصلی
- انجام نشدن حرکات بعد از عمل
- وجود چند انگشت ماشهای همزمان
در مجموع، جراحی بهترین و قطعیترین روش درمان است.
────────────────────────────
۸. پیشگیری از انگشت ماشهای — چگونه از بازگشت جلوگیری کنیم؟
مخصوصاً در بیمارانی که یک بار درگیر بیماری شدهاند، پیشگیری بسیار مهم است.
۱. استراحت بین کارها
هر ۳۰ دقیقه کار، ۲–۳ دقیقه استراحت.
۲. استفاده درست از موبایل
- گرفتن گوشی با دو دست
- کاهش فشار روی انگشت شست
- پرهیز از اسکرول سنگین
۳. گرم کردن دستها قبل از کار
برای کسانی که کار دستی زیاد دارند بسیار مفید است.
۴. حرکات کششی روزانه
خصوصاً حرکت باز کردن کامل انگشتان.
۵. درمان بیماریهای زمینهای
کنترل دیابت مهمترین عامل پیشگیری است.
۶. پرهیز از گرفتن اجسام سنگین
خصوصاً هفتههای اول بعد از درمان یا تزریق.
۷. استفاده از ابزار مکانیکی مناسب
مثلاً گرفتن ابزارهایی با دستهٔ ارگونومیک، که فشار را کمتر میکند.
────────────────────────────
۹. جمعبندی نهایی مقاله
انگشت ماشهای یک بیماری بسیار شایع و البته بسیار آزاردهنده است.
بیمار ممکن است با یک درد ساده شروع کند و چند ماه بعد درگیر قفل شدن انگشت شود. این بیماری ناشی از التهاب غلاف و تنگ شدن پولی A1 است و با شناخت سادهٔ علائم، بهراحتی قابل تشخیص است.
- در مراحل ابتدایی: استراحت، اسپلینت، فیزیوتراپی و درمانهای ساده بسیار مفیدند.
- در مرحلههای متوسط: تزریق مؤثرترین روش غیرجراحی است.
- در مرحلههای شدید: جراحی بهترین و قطعیترین درمان است و نتایج عالی دارد.
نکتهٔ طلایی:
درمان زودهنگام همیشه بهترین نتیجه را دارد.
────────────────────────────
منابع
۱. Green’s Operative Hand Surgery. 8th Edition. pp. 147–160
۲. Campbell’s Operative Orthopaedics. 14th Edition. pp. 4395–4405
۳. Wolfe SW, Hotchkiss RN. Trigger Finger Overview. JHS, 2023. pp. 213–220
۴. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Trigger Finger Guide. pp. 1–12
۵. Bain GI. Management of Stenosing Tenosynovitis. Hand Clinics, 2022. pp. 45–60
۶. Saldana MJ. Trigger Digits: Diagnosis and Treatment. J Am Acad Orthop Surg. 2021. pp. 345–352
۷. Patel MR. Percutaneous Trigger Finger Release. Hand Surg, 2019. pp. 88–95
۸. Ryzewicz M. Trigger Fingers: Anatomy, Pathophysiology, and Treatment. J Hand Surg, 2007. pp. 655–667
۹. Quinnell RC. Surgical Treatment of Trigger Finger. J Bone Joint Surg, 1980. pp. 564–567
۱۰. Makkouk AH. Etiology and Management of Trigger Finger. Clin Orthop Relat Res, 2008. pp. 247–259
